اگر در اینترنت به دنبال اصطلاح مردم شناسی علم (Anthropology of Science) بگردید، خواهید دید که منابع فارسی زیادی در این حیطه وجود ندارد و تقریباً همه منابع یافت شده به جلسه‌ای که حدود یک ماه پیش با حضور دکتر نهال نفیسی در سالن کنفرانس انجمن جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد، مربوط می‌شوند. اما حدود یک ماه پس از آن جلسه، دکتر نفیسی این بار در جلسه‌ای کاملاً متفاوت در اصفهان میهمان شانزدهمین جلسه «کافه علم» بود. خانم دکتر نهال نفیسی، فارغ التحصیل از دانشگاه رایس آمریکا، در این جلسه سه ساعته، با حدود سی نفر از دانشجویان و علاقمندان به علم، درباره رشته «مردم شناسی علم» صحبت کرد که در ادامه گزارش این جلسه از نظرتان می‌گذرد.
.
.
.

دکتر نفیسی در پایان بخش اول صحبت‌هایش با اشاره زیبایی به داستان «آلیس در سرزمین عجایب» می‌گوید:« آلیس در جایی نشسته بود. ناگهان خرگوش جلیقه‌پوشی را دید که ساعت جیبی‌اش را درآورده و می‌گوید دیرم شده! خیلی از ما اگر به جای آلیس بودیم، به خودمان می‌گفتیم:حتماً خواب دیده‌ام! ولی آلیس آنقدر کنجکاو بود و جرات داشت که دنبال خرگوش رفت، از سوراخ رد شد و به دنیای عجیبی رسید که منطق دیگری بر آن حکمفرما بود. هر کدام از ما هم که بخواهیم به انسان شناسی علم بپردازیم، باید موجودی به نام علم یا عالم را با همان جلیقه‌ها و ساعتهایشان و اینکه همیشه دیرشان شده، دنبال کنیم تا بتوانیم دنیاهای متفاوتی را کشف کنیم. خلاصه اینکه خلاقیت، داستان پردازی، وقت گذاری،جزئی‌نگری، دقت و مشاهده در علوم اجتماعی و مطالعات فرهنگی که راجع به علم در ایران صورت گرفته، کم است و با انسان شناسی علم می‌توان این کمبود را جبران کرد.»

در پایان، دکتر نهال نفیسی از همه حضار می‌خواهد که هرکدام به روش مشاهده دقیق، یک تحقیق انسان شناسی علم با توجه به رشته و محل تحصیلشان، نوشته و برای صفحه‌ی ایشان در وبسایت anthropology.ir بفرستند. سپس یکی از حضار در اظهار نظر جالبی، ضمن گلایه از تمام کسانی که در صحبت‌هایشان به طور بی‌رویه از کلمات انگلیسی استفاده می‌کنند، از دکتر نفیسی که با وجود تحصیل به زبان انگلیسی، تلاش می‌کند که مطالب را به فارسی و نه مخلوطی از فارسی و انگلیسی بیان کند، تشکر می‌کند و جلسه با تقدیم یادبودی از طرف نشریه قاف به دکتر نهال نفیسی به پایان می‌رسد.  

پی‌نوشت 1: این اولین بار است که در یک وبلاگ گروهی می‌نویسم و اولین بار است که برای «قاف» می‌نویسم. بی‌صبرانه منتظر شنیدن/خواندن نظرات و پیشنهادات مفید و ابتکاری و انتقادات سازنده و غیرسازنده شما درباره این گزارش هستم!:)

پی‌نوشت 2: از تاخیر زیادی که در نوشتن و منتشر کردن این گزارش پیش‌ آمد معذرت می‌خواهم هرچند که همه‌اش تقصیر من نبود! از خوانندگانی که اینجا را از طریق فیدخوانهایشان دنبال می‌کنند هم پوزش می‌طلبم که مجبور شدم «ادامه مطلب» بگذارم هرچند این بار اصلاً تقصیر من نبود!

پی‌نوشت 3: نمی‌دانم در این مدت چند نفر این پست را به طور کامل خوانده‌اند! اما از آنجا که بالاخره خبرآنلاین مطلب را کار کرده و زیاد اخلاقی نیست که متن کامل گزارش در اینجا هم باشد، بدین وسیله ضمن حذف «ادامه مطلب» و همچنین پس گرفتن «پوزش از فیدخوانان محترم به عرض می‌رساند که لطفاً متن کامل گزارش را در خبرآنلاین بخوانید. با سپاس فراوان

اتفاقاتی که در ایران در زمینه « بدرفتاری های علمی » رخ می دهد بسیار شبیه اتفاقاتی است که در حدود سالهای 1980 و 1970 در آمریکا و تقریبا همزمان در اروپا گزارش شده است.  آن سالها که مصادف شده بود با کشف تقلبهای علمی مختلف که گاه در سازمانها یا موسسات علمی معتبر بوقوع پیوسته بودند شروع چالش های بزرگ در زمینه اخلاق حرفه ای پژوهش بودند. این امر بدلیل افزایش تولیدات علمی، اهمیت یافتن علم در نظامات اجتماعی، اقتصادی و شغلی و بخصوص افزایش دقت بررسی مقالات علمی و روشهایی برای کشف تخلفات بود.اثبات دروغ بودن ادعای درمان برخی بیماری ها، جوانی که بدون تحصیلات دانشگاهی ماشینی ساخته بود که بدون سوخت حرکت می کرد، ورود بیماران به مطالعات درمانی بدون معیار تشخیص درست و روشهای نوین در کشف بیماری ها بارها و بارها گزارش شده است.

خلاصه آنچه در فنجان های گذشته کافه علم گذشته است را می توانید در ادامه مطلب مطالعه کنید

شانزدهمین جلسه كافه علم، در تاريخ ۱۰ بهمن ماه (پنجشنبه) ساعت ۳:۰۰الی ۵:۰۰  بعد از ظهر با موضوع" انسان شناسی علم " برگزار مى شود.

سخنگوی اين جلسه: دکتر نهال نفیسی، دکترای انسان شناسی و استاد دانشگاه رایس آمریکا

مکان: رستوران ماندگار ( vous voulez du cafe سابق) 

آدرس: اصفهان. چهارباغ بالا. کنار باشگاه کارگران. شماره ۶۶.

برای آشنایی بیشتر با موضوع انسان شناسی علم اینجا را ببینید.

سخنراني های علمي با دو موضوع زیر هفته آینده در مرکز تحقیقات سیاستهای علمی کشور برگزار می شود:

۱)تدوين مباني نظري فهم عامه از علم و فنّاوري در ايران  

۲) هزينه‌هاي تحقيق و توسعه در ايران با نگاهي جامع به قوانين برنامه‌هاي توسعه و قانون بودجه سال 1386